Son kartpostalcılar anlatıyor : Turistler alıyor artık

DİLBER DURAL

Bir vakitlerin bağlantı aracı günümüzün nostaljisi kartpostalların elbet hepimiz için özel bir yeri var. İlkokul yıllarımızda biz de yurt dışından tanımadığımız öğrenci kardeşlerimizle birbirimize katpostallar gönderirdik. Dillerimiz farklı olsa da, hislerimiz ortaktı.

Kartpostallar; sevdiklerini geride bırakarak çalışmak için köyden kente çalışmak için giden bir babanın gördüklerini, yaşadığı yerin nasıl ve nerede olduğunu ailesine tabir etme biçimiydi. Farklı kentlerde yaşayan arkadaşların sevincini, ıstırabını ve hasretini paylaştığı özel günleri anlamlandırırdık. O kartpostalların gerisine yazılmış kısacık mesajlardı mutluluğumuz. O hayran olduğumuz yıldızların fotoğraflarının yer aldığı kartpostallar, devrin anılarını biriktirmenin de bir yoluydu. Görünüm ve şehir fotoğrafları de çok satılırdı. En çok İstanbul temalı fotoğraflar ve hatta İstanbul Boğaz Köprüsü’nün açılması da kartpostallarda yıllarca büyük ilgi gördü. Postanelerin önünde seyyar satıcıların sattığı kartpostallar, artık teknolojinin hızlı gelişmesiyle yerini sms, whatsApp aracılığıyla dijital kutlamalara bıraktı. Yavaş yavaş hayatımızdan çekilen kartpostalları almanın en çok uğrak olduğu Cağaloğlu’ndaki unutulmaya yüz tutmuş kartpostalcılara uğradık.

Mustafa Yılmaz

Nurettin Şahin

ÖTEKİ İŞLERİMİ BIRAKIP KARTPOSTALLARLA İLGİLENDİM

Birinci durağımız Yılmaz Ticaret. Eski bir hanın en alt katında küçük bir dükkânda, tüplü televizyon, sararmış gazeteler ve kartpostallar ortasında buluyoruz kendimizi. Mustafa Yılmaz, 76 yaşında ve altmış yıldır kartpostal dalında. İzmir’de öğrenciyken matbaacılık şirketine girmiş. O periyotlar basılı evrak ve yeni dört renkli takvimler yapan Yılmaz, yeni yılın gelmesiyle işlerin bittiğini, bütün ustaların makineleri silip, üzerlerini örttüğünü söylüyor. Ellerinde artık iş kalmayınca, İşvereni Yılmaz’ı çağırıyor ve ‘Makineleri aldık lakin öteki iş yok. Burası da ufak yer” diyor ve Yılmaz’ı yeni bir iş bulabilmesi için İstanbul’a gönderiyor. Daha sonra İstanbul’a gelen Yılmaz, kartpostal işine birinci nasıl başladığını anlatıyor: “Doğan Kardeş ince, uzun ve büyük çok iyi kartpostal yapıyor o vakitler. O kartpostalları gördüm ve aldım İzmir’e döndüm. İşverenime gösterdim. Bu türlü bir şey var ve beşerler çok alıyor. Bir de Keskin Color vardı burada o da siyah beyaz yapıyordu küçük küçük kartlar. İşveren dedi ki tamam bulduk işi. Çabucak Almanya’dan sinema getirdiler. Dokuz tane çiçek sineması onunla başladı matbaa. O kadar hızlı yürüdü ki bu iş, ben de başka işlerimi bıraktım ve kartpostallarla ilgilendim. Sonra İstanbul’a valiliğin karşısına şube açtık. İş büyüdü, Frankfurt’a fuara gittik. Orada çiçek fotoğrafları, bebek fotoğrafları, görünümler ki, o vakit popülerdi. Bu türlü yürüdü bu iş. Türkiye’de de yeni bir şey ve çok tutuldu.”

KİMSE KİMSEYE KART ATMIYOR

Yılmaz, “Cep telefonları çıktı kiralar arttı, artan fiyatlar yükseldi şu an satışlar tabana vurdu. Artık kimse kimseye kart atmıyor. Herkes cep telefonlarından bir bildiri alıyor onları yalnızca elli şahsa gönderiyor” diyerek kartpostalların dijitale yenik düşmesine serzenişte bulunuyor. Evvelce teyzesine bir kart atmak için, çiçekleri çok seven teyzesine günlerce gül resmi aradığını, eniştesi denizci olduğu için, ona da gemilerle ilgili kartpostallar bulup gönderdiğini anlatıyor. Yılmaz, “Altı ay sonra ziyarete gittiğimizde o kartları aynaya takarlardı yırtıp atmazlardı. Güzellerine giderdi” diyor. Evvelce Boğaz Köprüsü’nün açılışının, Türkan Şoray’ın, Tarık Akan’ın kartpostallarda yer almasının periyodun büyük olayları olduğunu söyleyen Yılmaz, mesleğinin çok zevkli olduğunu ancak artık insanların zevklerinin değiştiğini belirtiyor.

TARIK AKAN SENİN KARTINI KİM ALIR?

Sohbet yoğunlaştıkça Yılmaz, kartpostallarda ünlülerin fotoğrafının çok satıldığı; Türkan Şoray, Hülya Koçyiğit, Cüneyt Arkın, Tarık Akan, Kadir İnanır ve Fatma Girik üzere isimlerin yer aldığı 1970’lere götürüyor bizi ve Tarık Akan ile yaşadığı bir anı paylaşıyor. “Tarık Akan bize geldi. Uzun uzunluklu kapıdan güç giriyor. Dedi ki; ben bir kartpostal yaptırmak istiyorum. İyi dedik kimin kartını. Benim dedi. Dedik senin kartını kim alır. Biz sanatkarların kartını yapıyoruz. Abi işte ben Ses Mecmuasında yarışa girdim. Tanımıyor kimse tabii. Dedik kardeşim git sen meşgul etme bizi. Biz fakat sanatkarların kartını yapıyoruz. Daha sonra ortadan 15 gün geçti beşerler dükkâna gelip Tarık Akan kartı var mı? diye sormaya başladı. Biz de Tarık Akan kim bilmiyoruz. Biri çıkardı Ses Mecmuasını gösterdi, kapağına koymuşlar. Ya finale kalmış ya da kazanmıştı galiba. Sonra şaşırdık tabii. Bu bize gelen çocuk dedik. Çabucak bizim fotoğrafçıyı Güngör Özsoy’u, ünlülerin fotoğrafçısı kendisi, çağırdık. Dedik git Tarık Akan’ı bul. Aradı Bakırköy’deymiş yeri. Gitti bir makine çekti. 36 poz. Çabucak bastık. Bir cuma günü çıktı kartpostallar ve akşam bitti beşer bin tane. Tekrar fotoğrafçıya dedik git öteki poz çek. Bu sefer Tarık Akan’ı bulamıyoruz artık. Meşhur oldu ya yerinde durmuyor.”

GENÇLERİN MERAK ETMESİ, ÖĞRENMESİ GEREK

İkinci durağımız Şahinler Matbaa. Hanın üst katında Nurettin Şahin karşılıyor. Şahin, 1992 yılından beri kartpostal işiyle uğraşıyor. “O devirler kartpostal epey hareketli bir periyottu. Satışlarımız hoş gidiyordu” diyor. Son periyotlarda kartpostala olan talebin azalmasından ve firmaların kapanmasından bir epey şikayetçi. Şahin “En önde gelen Keskin Color ki, herkes bilir çok ön plandaydı. O bile bu işe yapmadıysa demek oluyor ki önemli manada kartpostala artık bir talep yok ve yapılmıyor.” Yurt dışında Noel kutlamalarından olsa gerek ki, yurt dışından talebin ve ilginin daha fazla olduğunu ve yurt dışındaki müşterilerine daha çok satış yaptığını söylüyor. Şahin, bilhassa gençlerin hiç ilgi duymadığını belirtiyor. “Tabii söylüyoruz ancak söylememiz yetmiyor. Kendisinin merak etmesi, araştırması, öğrenmesi gerekiyor. Ortada soranlar, gelenler var ancak ne yazık ki yetersiz düzeyde” diyerek bu durumdan muzdarip görünüyor.

KARTPOSTAL BÖLÜMÜ ÖLMESİN

Şahin, masaya birbirinden değerli hem kare hem uzun biçiminde yağlı boya İstanbul görüntüleri seriyor. Az da olsa elinde motifli gravür modeller, minyatürler var. “Geçmişte İstanbul yağlı boya görüntüleri yetiştiremiyorduk” diyor. Artık talep olmadığı için üretmeyi de düşünmeyen Şahin, “Biz hakikaten talep olsun çok istiyoruz. Keşke piyasaya farklı, değişik modelleri yapıp sunalım ve satılsın. Bu kartpostal kesimi ölmesin, canlı kalsın. İstiyoruz ki, beşerler kartpostalın varlığını unutmasınlar” diyor. Şu anda matbaacılık, davetiye işiyle uğraşan Şahin, elindeki son stoklarla birlikte kartpostal satışı yapmaya devam ediyor.

Kaynak: YeniŞafak